Amerika Birleşik Devletleri << Ülkeler << Buradadir.com | Amerika Birleşik Devletleri Buradadır - www.abd.buradadir.com - buradadir.com

Kuzey Amerika kıtasının yaklaşık yarısını kapsar. Kuzeydoğuda Alaska Yarımarası da 50. eyalet olarak ABD içinde yer alır. Ayrıca Büyük Okyanus'ta Hawaii adaları da ABD'ye bağlıdır. Ülkenin doğusu ile batısı arasında 7 saat dilimi vardır.

Tarihi: Amerika'nın ilk yerlilerinin, son buzul çağında deniz seviyesinin alçalmasıyla kara hâline gelen Bering Boğazı üzerinden Asya'dan Alaska'ya geçen ve kıtaya yayılan insanlar olduğu tahmin edilmektedir. İtalyan denizci Kristof Kolomb (1492) ve daha sonra Ameriko Vespuci'nin kıtayı keşfetmesiyle önce İspanyollar, daha sonra Portekizliler gelerek ilk yerleşmelerin temellerini atmışlardır. 1600'lü yıllarda önce İngilizler, Fransızlar ve Hollandalılar ülkeye gelerek doğal kaynakları işleten koloniler kurmuşlardır.

1776'da 13 İngiliz kolonisi bir konfederasyon çatısı altında bir araya gelmesiyle bugünkü Amerika Birleşik Devletleri'nin temeli atıldı.

Amerika'da kuzey ve güney eyaletlerinde yaşayanlar arasında çıkar çatışmaları ve ırk ayırımcılığı ortaya çıktı. Bu durum Amerika'da uzun süren iç savaşların çıkmasına neden oldu. Savaş sonucunda kölelik kaldırıldı, çoğunluğu Afrikalı siyahların oluşturduğu siyahlarla, Amerikan yerlileri arasında eşit haklara dayalı bir uzlaşma sağlandı. ABD ucuz işçilikle hızlı bir gelişme dönemine girdi.

1. Dünya Savaşı öncesinde Hawaii ve Rus Çarlığı'dan satın alınan Alaska, ABD topraklarına katıldı. 2 Dünya Savaşı sırasında genellikle dünyada büyük bir ekonomik bunalım yaşanırken ABD gelişmesini sürdürdü. 2. Dünya Savaşı'nın başında başta Birleşik Krallık olmak üzere Müttefik devletlere askerî malzeme sattı.

2. Dünya Savaşı sonrasında NATO'nun kurulmasına öncü oldu. ABD; Sovyetler Birliği ve komünizmin yayılmasını önlemek için Truman Doktrini ve Marshall (Marşal) Plânı kapsamında başta Batı Avrupa ve Türkiye olmak üzere birçok ülkeye çeşitli ekonomik yardımlarda bulunarak dünya ölçüsünde etkinliğini artırdı. Günümüzde askerî, sanayi ve teknoloji alanlarında çok gelişmiş olan ABD, bilgi edinme, toplama sayesinde dünyada olup bitenleri gözetleyen süper bir güç hâline gelmiştir.

Yüzey şekilleri: ABD yüzey şekilleri yönünden üç ana bölgeye ayrılır. Batıda Büyük Okyanus kıyısına paralel kollar hâlinde Kayalık dağları uzanır. Bu dağ sırasının Büyük Okyanus kıyısında olan kesimine Cascade (Kaskat) ve Sierra Nevada dağları denir. Bu iki dağ kuşağı arasında büyük bir olukta Büyük Havza yer alır. Bu havzanın içinde ise Büyük Tuz Gölü bulunur. Bunun güneyinde akarsular tarafından yarılmış Colorado (Kolorado) platosu uzanır.

Kayalık dağlarının batısında kuzey-güney yönünde uzanan ve şiddetli depremlere neden olan kırık hatlar (San Andreas fayı) geçer. Kayalık dağları kuşa¬ğında yükseklik yer yer 4000 m'yi aşar. Büyük Okyanus kıyısında kuzeyde Vancouver (Vancovır) ve güneyde California (Kaliforniya) körfezleri bulunur.

Alaska'nın batısında Asya'yı Amerika'dan ayıran Bering Boğazı'na geçilir.
ABD'de dağ kuşakları akarsu havzalarını ayırır. Kayalık dağları, Büyük Okyanus ile Atlas Okyanusu arasındaki su bölümünü oluşturur. Kayalık dağları ile Appalaş dağları arasında bulunan Büyük Ovalar'dan dünyanın en uzun nehri olan Mississippi geçer ve büyük bir delta yaparak Meksika Körfezi'ne dökülür. Bu nehrin önemli kolları, Kayalık dağlarından doğan Missouri (Misori), Arkansas ve Red akarsuları ile Appalaş dağlarından gelen Ohio (Ohayo) ve Tennessee (Tenesi) nehirleridir. California Körfezi'ne ise Colorado (Kolorada) nehri dökülür. Diğer önemli bir akarsu, Seattle'de Vancouer Körfezi'ne dökülen Snake (Sneyk) nehridir. Ülkenin kuzeyinde Kanada sınırı ile olan kesimde; Michigan (Mişigan), Erie, Ontario ve Superior gölleri bulunur. Burada Erie ve Ontario gölleri arasında Niagara nehri üzerinde dünyanın en büyük çavlanlarından biri olan Niagara görülür.

İklimi ve bitki örtüsü: Yükselti, denizden uzaklık ve coğrafî enlem, ülkede çeşitli iklim tiplerinin oluşmasını sağlamaktadır, ülkede genellikle orta kuşaktaki iklim tipleri görülür. Kayalık dağlarının Büyük Okyanus'a bakan yamaçları fazla miktarda yağış alır. Burada Akdeniz veya nemli subtropikal iklim egemendir. Bu sahalarda gür ormanlar bulunur. Kayalık dağlarının iç kesimlerinde etrafı dağlarla çevrili Büyük Havza az yağış alır. Burada çöllere (Arizona çölü), çevrede yan çöl ve bozkırlara geçilir. Bitki örtüsü çok zayıf olan Büyük Havza'da bazen geniş sahaları etkileyen toz fırtınaları oluşur.

Nüfusu ve yerleşmesi: Amerika'nın ilk yerlilerini oluşturan Amerindler yarı göçebe bir hayat yaşıyor; balıkçılık ve avcılıkla geçiniyorlardı. Meksika Körfezi dolaylarında olanlar tarımla uğraşıyorlardı. Hâlen Amerikan yerlileri, 2 milyon civarında olup ülkenin batı kesiminde tarım ve turizm işleri ile uğraşarak geçimlerini sağlarlar, ülkede diğer bir azınlık grubunu ise plantasyonlarda çalıştırılmak üzere 17. yüzyılda Afrika'dan getirilen esirlerin çocukları olan Afrika kökenli Amerikalılar oluşturur.

1500'lü yılların sonlarına doğru Avrupalılar, ABD'ye gelerek doğal kaynakları işletmeye başladılar. İlk gelen Avrupalılar; İspanyollar, Fransızlar ve İngilizler idi. Daha sonraki yıllarda Almanya, İsveç, İtalya, Çin, Latin Amerika ve İskandinavya ülkelerinden göçler oldu.

Amerika'da nüfus dağılışı bölgelere göre çok farklıdır. Nüfusun yoğun olduğu sahalar; kuzeydoğuda Göller Bölgesi, Atlas Okyanusu kıyıları ile batıda California çevresidir. Ülke nüfusunun yaklaşık dörtte üçü kentlerde yaşamaktadır. Belli başlı kentler; Başkent Washington D.C., New York, Los Angeles, Chicago (Şikago), Houston (Huston), Philadelphia, San Francisco, New Orleans, San Diego, Detroit ve Dallasdır.

Ekonomisi: ABD'nin zengin doğal kaynakları, sanayileşmeye ve ekonomik kalkınmaya öncülük etmiştir, ülkede, 1700'li yılların sonundan itibaren sanayileşme başlamıştır. İlk önce ülkenin kuzeyindeki çavlanlardaki su gücünden faydalanılarak pamuk işleme tesisleri kurulmuştur. Daha sonra Appalaş dağlarındaki zengin kömür yatakları işletilerek, elde edilen kömürle elektrik enerjisi üreten santraller yapılmıştır.

Göller Bölgesi'ndeki demir cevherleri ergitilerek demir-çelik sanayiinin temelleri atıldı. Demir çelik üretimi ile ağır sanayi gelişmeye başladı. Kara taşıtları, lokomotif, demir yolu rayları, ziraî alet ve makineleri yapıldı.

Ülkenin batısında yetiştirilen pamuk, dokuma sanayiinin ilerlemesine yol açtı. 1867'de Ruslar'dan satın alınan Alaska'da altın, petrol ve diğer kiymetli maden yatakları işletilmeye başlandı.

Ulaşım ağının ülkenin batısına doğru genişletilmesi ile buranın doğal kaynakları işletildi ve özellikle yeni tarım işletmeleri kuruldu, ülkenin güneyinde üretilen tütün, pamuk, şeker kamışı, kenevir ile kuzeydeki tahıl ve hayvansal ürünler işlenmeye başlandı.

ABD'nin ürettiği çeşitli sanayi ürünleri, özellikle makine, motor ve çeşitli kara taşıtlarının ihraç edilmesi, dış ticaretin gelişerek ülkenin zenginleşmesine önemli katkı sağladı. Bu nedenle, 2. Dünya Savaşı sonrasında dünyada meydana gelen ekonomik krizden ABD fazla etkilenmedi. 2. Dünya Savaşı'ndan sonra, tekrar ABD dünyada ayrı bir ekonomik güç olarak yer almaya başladı. Sovyetler Birliği dahil, Batı Avrupa, Orta Doğu, uzak Doğu ve Latin Amerika ülkelerine önemli ekonomik ve teknolojik yardımda bulunarak üstünlüğünü korumaktadır.

Ülkede çeşitli tarım bölgeleri ayırt edilmiştir. Genel olarak kuzeydeki bölgeler buğday üretim sahasıdır. Buranın soğuk kesimlerinde eylül ayında hasat edilen yazlık buğday; güneyinde ise kışlık buğday üretilir. Bu bölgelerde hayvancılık yapılır. Güneyde bol miktarda mısırın yetiştirildiği "Mısır kuşağı" ver alır. Burada üretilen mısırın çoğunlukla hayvan yemi olarak kullanılması, sığırların et ve süt verimini artırmaktadır. Bol miktarda üretilen hayvan yemi, ahır hayvancılığının gelişmesini sağlamaktadır. "Pamuk kuşağı" Mississippi nehri boyunca uzanan sahaları kapsar.

Güneyde Florida ve Meksika Körfezi çevresinde sıcak iklim kuşağında ve batıda Akdeniz ikliminin etkili olduğu California Bölgesi'nde turunçgiller, şeker kamışı, tropikal meyve ve sebzeler (üzüm, kayısı, elma) yetiştirilir.

ABD, mısır (100 milyon ton), buğday (59 milyon ton), pamuk çekirdeği (6.7 milyon ton), soya fasulyesi, ayçiçeği, fıstık, tütün üretimi yönünden dünyada ilk sırada yer almaktadır.

ülke enerji üretimi yönünden de dünyada ilk sıralardadır. Akarsular üzerinde yapılmış büyük hidroelekrik ile kömür ve petrolle çalışan termik santraller yanında nükleer santrallere de sahiptir. Büyük sanayi işletmeleri (holdingler) mevcuttur. Petrol çıkarma ve işleme, otomotiv, elektronik eşya ve alet, uçak ile uzay sanayii yönünden çok ileridir.

Ticaret ve ulaşım: ulaşım, bilgi toplama ve değerlendirme (enformasyon), reklâmcılık, bilimsel araştırma ve pazarlama, bilgisayar üretimi ve programları, sigorta, telekominikasyon konularında çok ileridir, ülkede mükemmel bir ulaşım ağı mevcuttur, ülkenin dört bir tarafına uzanan boru hatları yapılmıştır. Hava yolu ulaşımı çok gelişmiş olup tüm kentlerde hava alanları vardır.

ABD; Kanada, Japonya, Meksika, Çin, Batı Avrupa ülkeleri ile alış veriş yapmaktadır. Bu ülkelere, makine, çeşitli taşıt (otomobil, uçak ve parçaları), kimyasal ve gıda maddeleri, metalürji ürünleri (demir-çelik) ile taş kömürü satmaktadır. Dış ülkelerden ham madde, yakıt maddeleri satın almaktadır.

ABD ile ticarî ilişkilerimiz çok iyidir. ABD'den hurda demir-çelik, kokluk taş kömürü, sivil havacılıkta kullanılan uçak, helikopter, tütün, radar, telsiz cihazları ve pamuk ile silâh dahil çeşitli askerî malzeme almaktayız. ABD'ye ise tütün, hazır giyim malları, ferrokrom ve bornoz satmaktayız.